Έξω από το χορό, όλοι Νουρέγιεφ γίνονται…

Η προσπάθεια κατανόησης του νεοέλληνα, είναι μία <<ριψοκίνδυνη>> και εξαιρετικά πολύπλοκη υπόθεση. Χρειάζεται αρκετή υπομονή, αντοχή και επιμονή, ώστε να είσαι σε θέση να κρίνεις αντικειμενικά. Να προσπαθήσεις δηλαδή να αφουγκραστείς τις επιδιώξεις και τις επιθυμίες των διάφορων κοινωνικών τάσεων. Τους δεκάδες διαφορετικούς τρόπους, με τους οποίους ο κάθε Έλληνας ξεχωριστά, αντιλαμβάνεται τον κόσμο και την ιστορία του. Ασφαλώς λοιπόν, δε διεκδικώ με το άρθρο μου αυτό, την <<ανακάλυψη της Αμερικής>>, μα απλώς καταγράφω, τα μέχρι στιγμής συμπεράσματα μου.

Όπως έχω γράψει και στο πρόσφατο παρελθόν, η Ελλάς είναι η χώρα των παραδόξων. Η χώρα όπου η παραφροσύνη γίνεται λογική και η λογική παραφροσύνη. Η χώρα όπου η πρόοδος ονομάζεται συντηρητισμός και ο συντηρητισμός πρόοδος. Η χώρα όπου όλοι γνωρίζουν τα πάντα, μα κανείς δε γνωρίζει τίποτα. Η χώρα όπου η ιστορία δε γράφεται με βάση τα γεγονότα, μα με βάση τα καλά και συμφέροντα της κάθε πλευράς. Η χώρα που <<έπλασε>> με τις αξίες και τα ιδανικά της, το σύγχρονο Δυτικό κόσμο, μα πλέον οι αξίες αυτές έγιναν στους κατοίκους της, εντελώς <<ξένες>>. Μα το μεγαλύτερο όλων των ελαττωμάτων που προανέφερα, είναι ακριβώς αυτό: η παντογνωσία των Ελλήνων. Το πέρασμα από τη γενιά των αναλφάβητων, στη γενιά των πολύξερων ημιμαθών.

Ενώ λοιπόν τα πάντα γύρω μας καταρρέουν, ενώ ως χώρα και λαός βιώνουμε μία συνεχή και παρατεταμένη παρακμιακή κατάσταση, επιμένουμε στα ίδια λάθη. Επιμένουμε να διαπιστώνουμε τα προβλήματα, μα να μη τα λύνουμε. Επιμένουμε να παραμένουμε μοναχικοί και ασυμβίβαστοι <<καβαλάρηδες>>, αντί να δώσουμε άμεσες και ρεαλιστικές λύσεις στα μεγάλα μας προβλήματα. Διότι ο αναθεματισμός των πολιτικών, των δημοσίων υπαλλήλων, των γιατρών, των εκπαιδευτικών, των ένστολων και όλων των επαγγελματικών κλάδων είναι το μόνο εύκολο. Η διόρθωση όμως των παθογενειών που υπάρχουν στους κλάδους αυτούς, ή μάλλον, η αυτόβουλη αναδιάρθρωση των κλάδων αυτών είναι το πραγματικά δύσκολο και σπουδαίο.

Τα παραδείγματα πολλά. Θα αναφέρω όμως μερικά ενδεικτικά. Συνομιλώντας με αρκετά άτομα της δικής μου γενιάς, αλλά και παλαιοτέρων γενεών, διαπιστώνεις εύκολα το κυριότερο πρόβλημα της Ελλάδος. Ένα πρόβλημα το οποίο ξεκίνησε, με την απόφαση του ΚΚΕ να μην συμμετάσχει στις πρώτες εθνικές εκλογές μετά το διωγμό του κατακτητή ( είχαν προηγηθεί τα απίστευτης βιαιότητας Δεκεμβριανά, καθώς και μια γενικευμένη τρομοκρατική δράση εκ μέρους και των δύο πλευρών) και το οποίο μονιμοποιήθηκε μετά την δογματική άρνηση των ανθρώπων και των παρατάξεων που πρέσβευαν το διαφορετικό από το συνηθισμένο, να προτείνουν μία ρεαλιστική λύση. Μία άρνηση η οποία <<στολίστηκε>> με επικοινωνιακά και διχαστικά σλόγκαν, αλλά και με μία γενικότερη απαξίωση της πολιτικής. Η πολιτική έγινε υπόθεση των λίγων, ακριβώς επειδή οι πολλοί δια της αποχής και της αόριστης καταδίκης τους το διάλεξαν. Ακριβώς γιατί ο ακραίος, αφοριστικός, διχαστικός και απολυταρχικά καταγγελτικός λόγος, μετατράπηκε από <<γραφική>> εξαίρεση σε κανόνας. Οι Έλληνες ( και δυστυχώς η νέα γενιά πιο πολύ από όλους) μάθαμε να μην προτείνουμε λύσεις, αλλά να καταγγέλλουμε τα προβλήματα της πολιτικής. Μάθαμε να μην αγωνιζόμαστε για έναν καλύτερο κόσμο, μα για ένα γενικό, απροσδιόριστο και εντελώς παράδοξο <<όραμα>>. Λησμονήσαμε όχι απλώς την έννοια του εκλέγεσθαι, αλλά και του εκλέγειν. Και τη λησμονήσαμε, αφενός επειδή επιτρέψαμε στον ακραίο, ουτοπικό, αφοριστικό και δογματικό λόγο να επικρατήσει και αφετέρου επειδή εκλέξαμε τους πολιτικούς πους μας ΑΞΙΖΑΝ!

Καιρός να φτάσουμε όμως και στη δεύτερη μεγάλη παθογένεια. Στον κλάδο των δημοσιών και κρατικών λειτουργών. Τον κλάδο των <<κηφήνων>> εφοριακών, των ανάλγητων και συντηρητικών ένστολων καθώς και των διεφθαρμένων και ανεπρόκοπων ιατρών και εκπαιδευτικών. Υπάρχει μία δόση αλήθειας σε όσα προανέφερα; ΑΣΦΑΛΩΣ! Υπάρχει σε μία δημοκρατική κοινωνία η έννοια της τσουβαλοποίησης και της γενικοποίησης; Ασφαλώς και όχι! Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το πρόβλημα. Οι Έλληνες μάθαμε να κρίνουμε, με βάση το περίβλημα και όχι το περιεχόμενο. Με βάση το <<μύθο>> και όχι την πραγματικότητα.                  Οφείλω βέβαια στο σημείο αυτό να αναρωτηθώ. Πόσες Ελληνίδες και Έλληνες ( εκπαιδευτικοί, ιατροί κλπ), εργάζονται σε θέσεις ευθύνης στο εξωτερικό; Πόσοι έχουν διακριθεί και πρωταγωνιστήσει σε παγκόσμιο επίπεδο; Αμέτρητοι φυσικά. Άραγε λοιπόν στις φλέβες των ανθρώπων αυτών δεν κυλά Ελληνικό αίμα; Ή μήπως απλώς για άλλη μια φορά επιβεβαιώνεται ο κανόνας του παραδόξου; Μήπως τελικά ευθυνόμαστε αφενός εμείς οι ίδιοι, που μεγαλώνουμε με όνειρο ζωής τη <<λούφα>> και το αρχηγιλίκι; Εμείς οι ίδιοι που λατρεύουμε λέξεις όπως εξουσία και ασυδοσία, μα όχι την καθοδήγηση και τη λογοδοσία; Και αφετέρου μήπως ευθύνονται οι έντιμοι άνθρωποι των κλάδων αυτών; Οι έντιμοι άνθρωποι οι οποίοι σιωπούν και διά της σιωπής τους δε συμβάλλουν το παραμικρό στην αυτοκάθαρση; Μήπως τελικά φταίνε τα <<πρόβατα>>, που εμπιστεύονται την ασφάλεια τους στους λύκους ( εργατοπατέρες, συνδικαλασταράδες), επειδή φοβούνται την φερόμενη ως <<αχόρταγη αρκούδα>> που λέγεται Ελληνικό κράτος;

Και άφησα το καλύτερο για το τέλος. Καθώς συζητώ με ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων, απογοητεύομαι, δε θα πω για την υποκρισία, μα για την <<κοντόφθαλμη>> λογική ορισμένων ανθρώπων. Δε χωρά αμφιβολία πως το θέατρο είναι η μήτηρ όλων των μετέπειτα υποκριτικών τεχνών ( κινηματογράφος, τηλεόραση). Δε χωρά αμφιβολία ότι η τηλεόραση και ο κινηματογράφος μας, βιώνουν μία περίοδο αξιακής, ιδεολογικής και δημιουργικής παρακμής. Η λύση όμως ποια είναι στο πρόβλημα αυτό; Είναι άραγε ο αφορισμός των μέσων αυτών; Είναι λύση να θεωρούμε την τηλεόραση και τον κινηματογράφο <<πληγές>> για το παραδοσιακό θέατρο και όχι ευκαιρία προόδου και διαφήμισης; Μήπως σε χώρες προηγμένες κινηματογραφικά και τηλεοπτικά όπως οι ΗΠΑ, η Βρετανία κλπ. Δεν υπάρχουν τα αντίστοιχα επιβλητικά θέατρα ( Broadway, Globe theater κ.α.); Άρα λοιπόν το επιχείρημα πως ο κινηματογράφος και η τηλεόραση βλάπτουν το θέατρο, δεν είναι παρά ένα ακόμα <<Ελληνικό αφήγημα>>.

Όταν δηλαδή αντιμετωπίζεις την τηλεόραση ως μέσο για <<εύκολο>> χρήμα και όχι παραγωγής τέχνης, μην περιμένεις ο κόσμος να κάνει το αντίθετο. Όταν διαλέγεις την περιθωριοποίηση και δεν προβάλλεις τα ορθά ιδανικά τα οποία υπηρετείς, μην προσδοκάς ο κόσμος να σε καταλάβει και να σε <<αγκαλιάσει>>. Διότι το θέατρο από την Αρχαία Αθήνα ακόμα όπου και ξεκίνησε, δεν δημιουργήθηκε για λίγους και εκλεκτούς, μα για ΟΛΟ τον Αθηναϊκό λαό. Οπότε λοιπόν εάν θέλουμε επιτέλους να βελτιώσουμε το καλλιτεχνικό μας επίπεδο, ας εργαστούμε ώστε η τηλεόραση και ο κινηματογράφος, να γίνουν το σύγχρονο θέατρο του Διονύσου. Ένα αγαθό επιμόρφωσης, ψυχαγωγίας και προβληματισμού, ανοιχτό για όλους. Ας εργαστούμε ώστε να μην χωριζόμαστε σε θεατρικούς και τηλεοπτικούς ( ή σινεφίλ), μα σε φιλότεχνους και σε αφιλότεχνους.

Τα έγραψα και για σήμερα και ηρέμησα λιγάκι. Βέβαια τα όσα γράφω δεν είναι παρά μερικές ακόμα ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ. Οπότε λοιπόν δε ζητώ να κρίνετε τα όσα έγραψα ως σωστά ή λανθασμένα. Ζητώ απλώς να συμφωνήσετε ή να διαφωνήσετε με την κεντρική ιδέα των όσων γράφω και να με κρίνετε με το πέρασμα των χρόνων για αυτό και μόνο: Για το εάν επέτυχα τις ιδέες μου αυτές, να τις εφαρμόσω και στη ζωή μου. Για το εάν επέτυχα να δημιουργήσω λύσεις και όχι προβλήματα. Όραμα και όχι στασιμότητα. Πρόοδο πραγματική και όχι συντηρητισμό με <<προοδευτικό μανδύα>>. Και τελικά να κρίνετε και τον εαυτό σας ( πράγμα σπάνιο στη χώρα μας), για το εάν καταφέρατε να γίνετε σύγχρονοι Νουρέγιεφ μέσα και όχι έξω από το χορό!